تبلیغات
پایگاه خبری شیمی - شیمی..... اونم سبز!!!! (شیمی سبز)

پایگاه خبری شیمی

دروازه ای بـه جهــان شیمــی

مدیر سایتسعید ایراندوست

به سایت ما خوش آمدید

آرشیو مطالب

لیست کامل مطالب سایت

پایگاه خبری شیمی

حدیث روز
موضوعات
حامیان ما
نظرسنجی
علت مراجعه شما به سایت ؟








امکانات سایت
آمار کل
بازدید
امروز
بازدید
دیروز
بازدید
ماه قبل
بازدید
این ماه
بازدید
آخرین بازید
بروزرسانی
نعداد مطالب
مطلب
نویسندگان
دوشنبه 27 مرداد 1393 ساعت 08:30 بعد از ظهر نظرات
نویسنده: تارا کرم وندی
 شیمی نقش بنیادی در پیشرفت تمدن آدمی داشته و جایگاه آن در اقتصاد ، سیاست و زندگی روز به روز پر رنگ تر شده است . با این همه ، شیمی طی روند پیشرفت خود ، كه همواره با سود رساندن به همراه بود ، 

آسیب های چشم گیری نیز به سلامت آدمی و محیط زیست وارد كرده است شیمیدانها سالها كوشش و پژوهش ، مواد خاصی از طبیعت برداشت كرده اند .كه با سلامت آدمی و شرایط محیط زیست سازگاری سیار 

دارند ، و آنها را به موادی تبدیل كرده اند كه سلامت آدمی و محیط زیست را به چالش كشیده اند . همچنین ، این مواد به سادگی به چرخه ی طبیعی مواد باز نمی گردند و سالهای زیادی بصورت زباله های بسیار آسیب رسان و همیشگی در طبیعت می ماند ..........................

پیشنهاد میکنم حتماً سری به ادامه مطلب بزنید......
بارها از آسیب های مواد شیمیایی به بدن آدمی و محیط زیست شنیده و خوانده ایم . اما چاره ی كار چیست ؟ آیا دوری و پرهیز از بهره گیری از مواد شیمیایی می تواند به ما كمك كند ، تا چه اندازه ای می توانیم از آنها دوری كنیم ؟ كدام ها را می توانیم بكار نبریم ؟ كدامیك از فراورده های شیمیایی را می توان یافت كه با آسیب به سلامت آدمی یا محیط زیست همراه نباشد ؟ داروهایی كه سلامتی ما به آنها بستگی زیاد‌‌‌ی را به خود ما آسیب هایی به بدن ما همراهند .. آیا می توانیم آنها را بكار نبریم ؟ آیا می توان آب تصفیه شده با مواد شیمیایی را  ننوشیم ؟ پیرامون ما را انبوهی از مواد شیمیایی گوناگون فراگرفته اند كه در زهرآگین بودن و آسیب رسان بودن بیشتر آن شكی نداریم و از بسیاری از آنها نیز نمی توانیم دوری كنیم .

 بی گمان هر اندازه كه بتوانیم از بكارگیری مواد شیمیایی در زندگی خود پرهیز كنیم یا از رها شدن این گونه مواد در طبیعت جلوگیری كنیم ، به سلامت خود و  محیط زیست كمك كرده ایم . اما به نظر می رسند كه در این راهكارهای پیش گیرانه ، كه تا كنون كارآمدی چشم گیری از خود نشان نداده اند ، باید به راه هایی كارآمدتری نیز بیاندیشیم كه دگرگونی در شیوه ی ساختن مواد شیمیایی در راستای كاهش آسیب های آنها به آدمی و محیط زیست یكی از این راهها است . امروزه ، از این رویكرد نوین با  عنوان شیمی سبز یاد می شود كه عبارت است از : طراحی فراورده ها و فرایندهای شیمیایی كه بكارگیری و تولید مواد آسیب رسان به سلامت آدمی و محیط زیست را كاهش می دهند یا از بین می برند .

در علم شیمی انقلابی سبز در حال شكل گیری است كه نه تنها پایداری محیط و سود بخشی را به ارمغان می آورد بلكه از خطرات فاجعه های صنعتی نیز می كاهد .

آقای رابین راجرز (Robin Rogers) پژوهشگر و رئیس مركز تولید صنعتی سبز دانشگاه آلاماها می گوید : شیمی سبز  عبارت است از ساخت تولید محصولات جدید با استفاده از روشهای جدیدی كه متناسب با اهداف سه گانه محیط زیست پایدار – اقتصاد پایدار – و جامعه پایدار است .

شیمیدان سبز كیست؟

شیمیدانهایی كه در این حوزه فعالیت دارند شیمیدان سبز نامیده اند . تولید صنعتی اكثر محصولات بر اساس فعل و انفعالات شیمایی صورت می گیرد . در دهه گذشته بعضی از شیمیدانها نگرش جدید خود را متوجه تولید محصولات بدون استفاده از مواد سمی و بدون ایجاد سمپاندهای سمی نموده اند . شیمی سبز یكنوع شستشوی سبز تكنولوژی قدیمی نمی باشد بكله جزء اصلی تكنولوژی های جدیدیست كه كارائی بهتری دارند ، ارزان تمام می شوند و به انرژی كمتری احتیاج دارند . در یك دوره كامل تولید از ماده خام گرفته تا ایجاد محصول نهایی آلودگی كمتری ایجاد می نمایند و اضافه نمود كه در واقع انقلاب تكنولوژی سبز برابر با انقلاب صنعتی می باشد .

مزایای شیمی سبز:

مملکت های پیشرفته و مملکت های در حال رشد از این تكنولوژی استفاده می نمایند چون شیمی و تكنولوژی سبز ارزانتر و بهتر می باشد و خواهند توانست در اقتصاد جهانی رقابت پذیرتر شوند و نیز سهم خود را در بازار افزایش دهند .

دكتر كیت سلان (SeddoN Kenneth) استاد شیمی دانشگاه كوئینز از بلفاست ایرلند اظهار می دارد كه شمیی سبز موضوعی است بین المللی زیرا ، پراكنده شدن آلودگیها و سموم پیامدهای جهانی دارد بطور مثال نشت بنزین كه در سال 2005 در چین براثر واژگونی كشتی های بنزین اتفاق افتاد كه به آب آشامیدنی میلیونها نفر را آلوده كرد و این آب آلوده بطرف شرقی ترین بخش روسیه و رودخانه Songhua  روان شد .

بنا به اظهارات دانشمندان انگیسی ایجاد نكردن آلودگی یكی از دلایلی است كه ممالك در حال رشد به دنبال استفاده از شیمی سبز می باشند و دلیل دیگر عدم توانایی چنین ممالكی در پرداخت روز افزون بهای گزاف مواد پتروشیمی است .

استفاده از شیمی سبز بطور كلی با كاستن  مخارج همراه است كه كاهش یا حذف كلی مخارج از بین بردن سمپاندهای شیمی جزئی از آن است و نیز پیامدها و اثرات منفی زیست محیطی را به حداقل میرساند این دو عامل ، رقابت پذیری بیشتری برای كمپانیها ایجاد می نماید . شیمی سبز كره زمین را تمیز تر ، ایمن تر و بهره ورتر می نماید . شیمی سبز وجدان علم شیمی و راه آینده است . یك شبكه جهانی از طرفداران محیط زیست و شیمیدانهای سبز بوجود آمده است كه برای شیمی سبز اصولی را مبتنی بر 12 اصل مشخص نموده اند .

اصول 12 گانه شیمی سبز

در شماره گذشته با شیمی سبز آشنا شدیم ، گفتیم شیمی سبز عبارت است از : طراحی فرآورده ها و فرایندهای شیمیایی كه بكارگیری و تولید مواد آسیب رسان به سلامت آدمی و محیط زیست را كاهش می دهند یا از بین می برند .

همچنین گفتم شبكه جهانی كه از طرفداران شیمی سبز به وجود آمده است دوازده اصل را برای شیمی سبز مشخص نموده اند ، اكنون به بیان این اصول می پردازیم :

اصل اول : پیشگیری از تولید فراورده های بیهوده

بهتر است كه از ساخت و تولید زباله و سمپادهای سمی جلوگیری شود تا اینكه پس از تولید بفكری ضرر نمودن سمپاندهای سمی و یا پاك كردن محیط از آنها شد .

اصل دوم : اقتصاد دائم ، افزایش بهره وری از اتم

اقتصاد دائم به این مفهوم است كه بازده واكنش های شیمیایی را افزایش دهیم . یعنی طراحی واكنش های شیمیایی به شیوه ای باشند كه فراورده های نهایی بیشتری بدست آید بهتر با كاهش میزان تولید فراورده های بیهوده و مازاد بازده واكنش ها را افزایش دهیم .

اصل سوم : طراحی فرایندهای شیمیایی كم آسیب تر

 شیمی دان ها در جایی كه امكان دارد باید شیوه ایی را طراحی كنند تا موادی را بكار برد یا تولید كند كه اثرات سود كمتری برای آدمی یا محیط زیست داشته باشند . اغلب برای یك واكنش شیمیایی مواد اولیه گوناگونی وجود دارد كه از میان آن ها
 می توان مناسب ترین را برگزید .

 اصل چهارم : طراحی مواد و فراورده های شیمایی سالم تر

فراورده های شیمیایی باید به گونه ای طراحی شوند كه با وجود كاهش خطر سمیت كار خود را به خوبی انجام دهند .

فراورده های جدید را می توان به گونه ای طراحی كرد كه سالم تر باشند و در همان حال ، كار در نظر گرفته شده برای آنها را به خوبی انجام دهند .

اصل پنجم : بهره گیری از حلال ها و شرایط واكنشی سالم تر

بهره گیری از مواد كمكی ( مانند حلال ها و عامل های جدا كننده) تا جایی كه امكان دارد به كمترین اندازه برسد و زمانی كه بكار می روند از گونه های كم آسیب رسان باشند .

اصل ششم : افزایش بازده انرژی

در فرآیندهای شیمیایی ، روشهای ساخت و جداسازی تا جایی كه امكان دارد به 
گونه ایی طراحی شده اند كه نیاز به انرژی را كاهش دهند و در انتهای واكنش به انرژی بیشتری دست یابیم .

اصل هفتم : بهره گیری از مواد اولیه باز گردانی شدنی

واكنشهای شیمیایی باید به گونه ایی طراحی شوند تا از مواد اولیه ی كه قابلیت بازگردانی دارند بهره بگیریم .

اصل هشتم : پرهیز از مشتقهای شیمیایی

مشتق گرفتن ( مانند بهره گیری از گروه های محدود كننده یا تغییر های شیمیایی و فیزیكی گذرا) باید كاهش یابد ، زیرا چنین مرحله هایی به واكنشگرهای اضافی نیاز دارند كه می توانند فراورده های بیهوده تولید كنند .

اصل نهم : بهره گیری از كاتالیزگرها

كاتالیزگرها گزینشی بودن یك واكنش را افزایش می دهند ؛ دمای مورد نیاز را كاهش می دهند ، واكنش های جانبی را به كمترین اندازه می رسانند ،میزان تبدیل شدن واكنش گرها به فراورده های نهایی را افزایش می دهند .

اصل دهم : طراحی برای تخریب پذیر بودن محصولات

فراورده های شیمیایی باید به گونه ای طراحی شوند كه در پایان محصولات به صورتی باشند كه در طبیعت تخریب پذیر باشند و در محیط زیست زیاد نمانند وهر چه سریعتر تجزیه شوند .

اصل یازدهم : تخمین زمان واقعی یك واكنش برای پیشگیری از آلودگی

بسیار اهمیت دارد كه پیشرفت یك واكنش را همواره پی گیری كنیم تا بدانیم چه هنگام واكنش  كامل می شود زیرا پس از كامل شدن یك واكنش شیمیایی
 فراورده های ناخواسته جانبی تولید می شوند .

اصل دوازدهم : كاهش احتمالی روی دادهای ناگوار

یك راه برای كاهش احتمال رویدادهای شیمیایی ناخواسته بهره گیری از واكنش گرها و حلال هایی است كه احتمال انفجار ، آتش سوزی و رها شدن ناخواسته ی مواد شیمیایی را كاهش می دهند . آسیب های مرتبط با این روی دادها را می توان به تغییر دادن حالت ( جامد ، مایع ، گاز ) یا تركیب واكنش گرها كاهش داد .

كوشش ها و دستاوردهای شیمی سبز

شیمیدانهای سبز در پی آن هستند كه روندهای شیمیایی سالم تری را جایگزین روندهای كنونی كننده یا با جاگزین كردن مواد اولیه ی سالم تر یا انجام دادن 
واكنش ها در شرایط ایمن تر ، فراورده های سالم تری را به جامعه هدیه دهند . برخی از آنها می كوشند شیمی را به زیست شیمی نزدیك كند ، چرا كه واكنش های زیست شیمیایی طی میلیونها سال رخ داده اند و چه برای آدمی و چه برای محیط زیست ف چالش های نگران كننده ی بوجود نیاورده اند . بسیاری از این واكنش ها در شرایط طبیعی رخ می دهند و به دما و فشار بالا نیاز ندارند . فراورده های آنها نیز به آسانی به چرخه ی مواد باز می گردند و فراورده های جانبی آنها برای جانداران سودمند هستند الگو برداری از این واكنش ها می تواند چالش های بهداشتی و زیست محیطی كنونی را كاهش دهد .

گروه دیگری از شیمیدانهای سبز می كوشند بهره وری اتمی را افزایش دهند . طی كی واكنش شیمیایی شماری اتم آغازگر واكنش هستند و در پایان بیشتر واكنش ها با فراورده هایی روبه رو هستیم كه شمار اتم های آن از شمار همه ی اتم های آغازین بسیار كم تر است . بی گمان آن اتم ها نابود شده اند ، بلكه در ساختمان فراورده های بیهوده و اغلب آسیب رسان به طبیعت رها می شوند و سلامت آدمی و دیگر جانداران را به چالش می كشند . هر چه بتوانیم اتم های بیشتری در فراورده ها بگنجانیم ، هم به سلامت خود و محیط زیست كمك كرده ایم و هم از هدر رفتن اتم هایی كه بعنوان مواد اولیه برای آنها پول پرداخت كرده ایم جلوگیری می كنیم .

باز طراحی واكنش های شیمیایی نیز راه كار سودمند دیگری برای پیشگیری از پیامدهای ناگوار مواد شیمیایی است . در این باز طراحی ها از مواد آغازگر سالمتر بهره می گیرند یا روند هایی را طراحی می كنند كه با واكنش های مرحله ای كمتر به فراورده برسند . همچنین روند هایی را طراحی می كنند كه به مواد كمكی كمتر ، بویژه حلال های شیمیایی ، نیاز دارند . گاهی نیز واكنش های زیست شیمی و شیمی را به هم گره می زنند و روند سالمتر شدن آنها بینجامد و اثرهای جانبی آن ها بر روندهای زیست شناختی بدن ، تا جایی كه امكان دارد كاهش دهد .

نمونه هایی از دستاوردهای شیمیدانهای سبز به شرح زیر می باشد :

1- سوخت های جایگزین سوختهای فسیلی

2- تهیه پلاستیك های سبز و تجزیه پذیر

3- باز طراحی واكنش های شیمیایی

4- چند سازه های زیستی

نظر به اهمیت حفظ محیط زیست از ضایعات مواد پلیمری و ضرورت پرداختن به تحقیقات مرتبط با كاهش خطرات زیانبار آلودگی های ناشی از این مواد در پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران ، كمیته ایی بنام كمیته ی سبر در این پژوهشگاه تاسیس نموده است اهداف كلی خود را به صورت زیر تدوین نموده است :

1- پیگیری و اجرای پروژه های بازیافت مواد پلیمری

2- پیگیری واجزای پروژ ه های پلیمرهای زیست تخریب پذیر

3- تقویت نگرش پاسخگو بودن در برابر مسایل زیست محیطی

4- آشنا كردن دانشجویان با مسایل توسعه پایدار و حفاظت محیط زیست

5- بررسی و امكان جایگزینی حلال های آلی با آب در محصولات پلیمری

6- كمك به تدوین استانداردهای زیست محیطی

با توجه به اهداف فوق پروژه های سبز آغاز شد و با تلاش مستمر و پیگیر شیمیدانهای سبز كشورمان به نتایج زیر رسیدیم امید آن میرود كه این فعالیتها مستمر و مداوم بوده تا در پاكیزگی این كره خاكی ، زمین قدمی برداشته باشیم .

- بالا بردن استحكام كیسه های پلاستیكی تهیه شده از ضایعات

- بازیابی مخلوط ضایعات پلی اتیلن ،پلی پروبیلن وپلی وینیل كلراید به همراه كاغذ

- بازیابی و ساخت فیلمهای رادیولوژی

- بررسی و جایگزین آزبست (پشم شیشه ) با الیاف پلمیری در كامپیوزیستهای سیمان

- بازیافت ضایعات PET ( بطریهای نوشابه)

- بررسی مهاجرت افزودنیها ، پلاستیكهای بسته بندی رایج در مواد غذایی دارویی

- بهینه سازی و استخراج و تهیه كینین و كیتوسان از پوست میگو

- تهیه و ساخت ایمیلنت بر پایه مرجان دریایی مورد استفاده در جراحی های ارتوپدی

- فرمولاسیون و تهیه پلی اتیلن زیست تخریب پذیر بر پایه نشاسته .

باز طراحی و روندهای شیمیایی فرصت های تازه و بی شماری برای شیمیدانها بوجود آورده است و هر شیمیدانی می تواند به طراحی هر یك از واكنش های شناخته
 شده ای كه سالها در كارخانه ها یا آزمایشگاه های دانشگاه بكار گرفته می شد ، در راستای سالم كردن آن و كاهش هزینه ها و افزایش كار آمدی و بازده بپردازد . از این رو به نظر می رسد فرصتهایی كه برای شیمیدانها طی تاریخ دراز و كهن این دانش فراهم شده ، اكنون بار دیگر برای شیمیدانهای امروزی فراهم  شده است تا با ویرایش آن چه آنان در تاریخ شیمی به یادگار گذاشته اند ، یادگارهای سالم تری باری آیندگان بر جای گذارند .

 منابع :

فصلنامه ی صلح سبز،سال ششم ، شماره 13-پائیز 1383  ،  شماره 44 بهار 1381و شماره چهل و پنجم ف 1379

 

منابع اینترنتی:

http://www.earth watchers.org

http://www.earthwatchers.org

http://www.forum.p3oworld.com
موضوع مطلب: شیمی آلی،
نظرات مطلب

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

آخرین عناوین
شیمیدان منتخب ماه
عنصر هفته
lactoze

فلزی است به رنگ سفید متمایل به آبی که بر اثر رطوبت هوا تیره رنگ می‌شود و در حین احتراق رنگ سبز براقی تولید می‌کند

من چه عنصـری هستم ؟

آرشیـو عناصـــر

  • مولکول هفته
    lactoze

    من تهدیدی برای زنبور عسل می باشم .

    من چه مولکولی هستم ؟

    آرشیـو مولــکول هــا

  • ابزار آزمایشگاهی
    نگاره برگزیده
    lactoze

    یک واحد صنعتی تصفیه آب به روش اسمز معکوس

    اسمز معکوس فرآیندی است که در آن از فشار برای معکوس نمودن جریان اسمزی آب از درون یک غشای نیمه‌تراوا استفاده می‌شود.

  • آرشیو
    روزنامه ها و خبرگزاریها

    نویسندگان
    تقویم
    کلیه حقوق این سایت محفوظ است. طراحـ ـقالبـ: ـنقاشــ